content

Afrikaanderwijk

Wijk in Rotterdam, die zijn naam dankt aan de vroegere Zuid-Afrikaanse Republiek, die in de volksmond ook wel Transvaal werd genoemd. Rond 1900 werden in Nederland als sympathiebetuiging veel nieuwe wijken naar die republiek vernoemd.Vandaar dat er in veel steden, zoals Amsterdam, Den Haag, Haarlem, Dordrecht en Arnhem Transvaalbuurten zijn. Buiten Rotterdam heeft alleen Hengelo een Afrikaanderwijk.

Boerenoorlogen

De Zuid-Afrikaanse Republiek werd in 1852 gesticht door inwoners die vooral van Nederlandse afkomst waren. Ze werden ‘Boeren’ genoemd. De voertaal was Nederlands. In 1877 werd de Republiek geannexeerd door de Britten wat tot de Eerste Boerenoorlog (1880-1881) leidde. Onder leiding van Paul Kruger (1825-1904) herwonnen de Boeren hun onafhankelijkheid. In Nederland werden de Boeren als helden beschouwd die de moed hadden gehad zich tegen de supermacht Engeland te verzetten. Vrijheidszucht en taalverwantschap leidden in Nederland tot een golf van sympathie voor de Republiek. In 1899 werd opnieuw de oorlog aan de Britten verklaard en volgde de Tweede Boerenoorlog (1899-1902). Deze oorlog maakte zoveel indruk op de Nederlanders, dat ongeveer 2000 Nederlandse vrijwilligers in Afrika tegen de Britten gingen vechten.

Hulde aan de Boeren

De pro-Transvaalse gedachte leidde in Rotterdam in 1900 tot de naamgeving van de Afrikaanderbuurt. Die viel samen met de aanleg van de Maashaven en de Waalhaven op Zuid. De havens oefenden een enorme aantrekkingskracht uit op werkzoekenden uit Noord- en Zuid-Holland, Zeeland, Brabant en Gelderland. De behoefte aan volkswoningbouw was zeer groot. In die tijd was de volkswoningbouw aangewezen op de welwillendheid van particulieren en verenigingen. Sociaal bewogen notabelen namen het initiatief tot huisvesting voor de minder gegoede klasse. Dat leidde in 1895 tot oprichting van onder andere de NV Maatschappij voor Werkmanswoningen ‘Feijenoord’. Waarschijnlijk is zij de opdrachtgever geweest voor de bouw van de nieuwe huizen op Zuid. In het voorjaar van 1900 besloten B&W de nieuwe straten de namen te geven die betrekking hadden op de ‘thans gevoerden roemrijke strijd in Zuid-Afrika. Een Afrikaanderbuurt dus in optima forma’. Den Haag kreeg rond die tijd zijn Transvaalbuurt. Andere steden volgden daarna.

Naamgeving

In Rotterdam gebeurde de naamgeving in fasen. Op 7 maart 1900 werd besloten tot bijvoorbeeld Paul Krugerstraat, Martinus Steijnstraat, Cronjéstraat, Bothastraat, Joubertstraat, Pretorialaan, Bloemfonteinlaan en Afrikaanderplein, dat het centrum vormt. De Pretorialaan en de Paul Krugerstraat zijn de hoofdwegen die centraal door de wijk lopen. Later volgden onder andere nog Christiaan de Wetstraat, De la Reystraat, Transvaalstraat en Kaapstraat. Het winkelpand op de hoek Paul Krugerstraat / Bloemfonteinstraat kreeg op de hoeken gebeeldhouwde portretten van leiders uit de Tweede Boerenoorlog.

Rellen

De Afrikaanderwijk was een van de eerste wijken van Nederland waar de bevolking grotendeels van allochtone afkomst was. Begin jaren zeventig waren er veel Marokkanen, Turken en Zuid-Europeanen komen wonen om in de haven te werken. Veel huisjesmelkers kochten panden op en verhuurden ze aan de migranten. Dat was moeilijk te verteren voor de oorspronkelijke bewoners, die soms jarenlang op een woning zaten te wachten. Op 10 augustus 1972 sloeg de vlam in de pan. Wijkbewoners trokken naar de pensions waar de gastarbeiders woonden en gooiden hun huisraad op straat. Ondanks het optreden van de Mobiele Eenheid duurde het nog drie dagen voordat de rust was weergekeerd.