content

Noordsingel, gevangenis en gerechtsgebouw

Voormalig gevangeniscomplex aan de Noordsingel. Het pand uit 1872 is het enige stervormige gevangeniscomplex van Nederland en daarom een Rijksmonument. Het voormalige gerechtsgebouw aan de voorkant geldt als een van de zuiverste voorbeelden van de internationale neorenaissancestijl in Nederland. Dit gebouw is sinds 1999 het onderkomen voor de Raad voor de Kinderbescherming.

Het gerechtsgebouw

Het gerechtsgebouw werd ontworpen door de geboren en getogen Rotterdammer Willem Cornelis Metzelaar. Deze werd in 1883 benoemd tot ingenieur-architect der gevangenissen en gerechtsgebouwen. Ook was Metzelaar departementaal Rijksbouwmeester bij Justitie. Het gerechtsgebouw werd in 1899 opgeleverd. Het Rotterdamse gerechtsgebouw wordt algemeen als het beste werk van Metzelaar beschouwd. Het verzorgde gebouw is een goed voorbeeld van de negentiende-eeuwse overheidsarchitectuur. Links was de arrondissementsrechtbank gehuisvest, rechts het kantongerecht. Het gebouw in neorenaissancestijl heeft een symmetrische gevel met decoratief metselwerk van gele baksteen met accenten in rode baksteen en natuursteen.

Herbestemming

In 1956 verhuisde het kantongerecht, maar de ruimteproblemen van de rechtbank bleven en uitbreiding aan de Noordsingel was niet mogelijk. Vanaf begin van de jaren zeventig waren er plannen voor nieuwbouw op verschillende locaties. Sinds 1996 is de rechtbank gevestigd in het nieuwe gebouw de Wilhelminahof op de Kop van Zuid. Het monumentale gerechtsgebouw aan de Noordsingel werd door de architecten ir. F. Toben en A. Mazzola grootscheeps gerestaureerd en verbouwd tot een sfeervol en functioneel onderkomen voor de Raad voor de Kinderbescherming. Vanaf 1999 heeft de Raad kantoor in het gebouw aan de Noordsingel.

Het gevangeniscomplex

Het gevangeniscomplex werd in 1872 gebouwd, maar aan het zicht onttrokken door het uit 1899 daterende gerechtsgebouw. Het cellulaire gevangeniscomplex werd ontworpen als een zogenaamde vleugelgevangenis in de vorm van een ster, met vier cellenvleugels en een administratievleugel. Elke vleugel bestond uit drie verdiepingen met cellen (in totaal driehonderdveertig), met aan weerszijden een vide. Verder waren op het terrein een ziekenafdeling en een kapel ondergebracht, de eerste in Nederland gebouwde 'bajeskerk'. Het complex lag geïsoleerd in het weidelandschap, maar werd al snel door de stad opgeslokt. In de loop der tijd werd de gevangenis diverse malen verbouwd.

Sluiting

In 2013 ging de gevangenis definitief dicht. In het najaar van 2015 begint de verbouwing van de gevangenisvleugels tot Do-It-Yourself-woningen, onderdeel van herontwikkelingsproject Tuin van Noord.