Terug in de tijd: overzicht van bronnen
Algemeen
De Rotterdamse bronnen welke u kunt gebruiken voor stamboomonderzoek bestrijken een vrij omvangrijke periode. De oudste stukken dateren uit 1568, de jongste uit 1974. Registers worden jaarlijks aangevuld naarmate er meer stukken openbaar worden.
In de stukken daterend voor 1811 vindt u doop-, trouw- en begraafregisters. Na 1811, met de invoering van de burgerlijke stand in de Napoleontische tijd, vindt u geboorte-, huwelijks- en overlijdensakten.
Onderzoek in de verschillende registers
De meeste registers zijn te vinden via onze stamboomzoekmachine Stamboom | Stadsarchief Rotterdam. In de stamboomzoekmachine kunt u uw zoekopdracht verfijnen door het filteren op verschillende categorieën zoals bron, (achter)naam, periode enzovoorts.
Echter, niet alle bestanden en/of stukken uit alle registers zijn gekoppeld aan de stamboomzoekmachine. Voor een volledig overzicht van alle beschikbare stukken uit verschillende registers kunt u terecht op:
- Informatie doop-, trouw- en begraafregisters: Informatie doop-, trouw- en begraafregisters | Stadsarchief Rotterdam
- Informatie bevolkingsregister: Informatie bevolkingsregister | Stadsarchief Rotterdam
- Informatie burgerlijke stand: Informatie burgerlijke stand | Stadsarchief Rotterdam
Het begin: Kerkelijke registers
Het interieur van de Remonstrantse kerk aan de Visserdijk
Doop-trouw en begraafregisters
Doop-trouw en begraafregisters
Het begin van kerkelijke registers
Tijdens het Concilie van Trente (1545-1563) verplichtte de Rooms-Katholieke Kerk parochies om doop- en trouwregisters (later ook begraafregisters) bij te houden. Deze vormden de basis voor de huidige doop-, trouw- en begraafregisters. Later werd dit ook door de Gereformeerden overgenomen. Het is dankzij deze religieuze instellingen dat sommige mensen hun voorouders tot in de 16e eeuw kunnen traceren.
De registers van de kerken werden bij de invoering van de burgerlijke stand in 1811 als hulpmiddel gebruikt bij het opstellen van de gemeentelijke akten.
De invoering van de burgerlijke stand
Een van de grootste veranderingen die Napoleon bracht tijdens zijn heerschappij in Nederland was de invoering van de burgerlijke stand in 1811.
Op dat moment hadden veel mensen nog geen achternaam, en moesten ze er een kiezen. De burgerlijke stand gaf Napoleon niet alleen de mogelijkheid om te zien wie geschikt was voor zijn leger, maar ook wie belasting moest betalen. Ondanks dat Napoleon uiteindelijk werd verslagen, bleef de burgerlijke stand bestaan in Nederland en vormt het nog steeds de basis voor veel officiële documenten.
In onze stamboomzoekmachine kunt u geboorte-, huwelijks- en overlijdensakten vinden die openbaar zijn geworden. Niet alle openbare akten zijn echter ingevoerd in de stamboomzoekmachine. Om de niet ingevoerde akten die wel al digitaal beschikbaar zijn te raadplegen kunt u de onderstaande links volgen. De links openen directe zoekresultaten waarin u kunt zoeken.
Het is ook belangrijk om rekening te houden met de openbaarheidsperiodes, die bepalen wanneer akten openbaar worden:
- geboorteakten na 100 jaar
- huwelijksakten na 75 jaar
- overlijdensakten na 50 jaar
Van momentopname naar permanente registratie
Het bevolkingsregister
Het bevolkingsregister
Invoering van het bevolkings- register
In 1850 begonnen gemeenten in Nederland met het vastleggen van gegevens van hun inwoners. Voor elke persoon werden officiële gegevens genoteerd, zoals naam, geboorteplaats en -datum, geslacht, burgerlijke staat, religie, beroep en adres. Ook werd de relatie tot het gezinshoofd geregistreerd.
De oudste bevolkingsregisters zijn per huis of woning ingedeeld. Alle bewoners van een huis staan samen op een bladzijde van het register, vaak een dubbele pagina in een groot boek.
Wanneer iemand overleed of verhuisde werd zijn inschrijving doorgestreept. Men werd door deze handeling op dit adres uitgeschreven en op het nieuwe adres weer ingeschreven.
De grote om-nummering
Vóór de invoering van de huidige straatnamen en huisnummers werden huizen genummerd per wijk. Bij de invoering van het bevolkingsregister werden dan ook alleen de wijknummers en wijkhuisnummers gebruikt. De wijkindeling met wijkhuisnummering dateert uit 1846.
In 1872 werd een nieuwe wijkindeling gemaakt, waarbij bovendien werd besloten om de huizen per straat te gaan nummeren. De toen bestaande bevolkingsregisters waren in gebruik vanaf 1860, en konden niet worden omgevormd naar de nieuwe indeling. Om dit te ondervangen voegde men de straatnamen en bijbehorende huisnummers toe bovenaan de pagina’s.
Gezins- kaarten
Gezinskaarten waren tussen 1880 en 1941 een onderdeel van de bevolkingsregistratie. Op een gezinskaart staan de gegevens van alle samenwonende gezinsleden die op hetzelfde adres wonen. Het gezinshoofd staat als eerste genoemd. Op de gezinskaart vindt u gegevens zoals naam, geboortedatum, burgerlijke staat, adres, beroep en kerkgenootschap.
Persoons-kaarten
Tussen 1938 en 1941 werden alle gezinskaarten omgezet in persoonskaarten. Voor iedereen die op dat moment nog in leven was (en in Rotterdam stond ingeschreven) werd een persoonskaart aangemaakt. Na 1994 zijn persoonskaarten vervangen door digitale persoonslijsten in de Gemeentelijke Basisadministratie (GBA), nu de Basisregistratie Personen (BRP).
De persoonskaarten bevinden zich niet bij Stadsarchief Rotterdam. Als de betreffende persoon meer dan 100 jaar of langer geleden is geboren kan er een uittreksel van de persoonskaart worden opgevraagd bij het Centraal Bureau voor Genealogie in Den Haag (CBG | Centrum voor familiegeschiedenis). Als de persoon nog geen 100 jaar geleden geboren is maar er kan aangetoond worden dat de persoon wel al overleden is, dan kan het opvragen van de persoonskaart in principe ook.