Het Surinaams Vrouwen Kollektief

Een vrouw van kleur binnen een witte patriarchale samenleving

De in Paramaribo geboren Machteld Cairo kwam als 25-jarige student in 1970 aan in Rotterdam. Het was de tijd van actiegroepen als de Dolle Mina’s en Man Vrouw Maatschappij en van de ontwikkeling van praatgroepen en ‘eigen’ ruimtes voor vrouwen. Economische zelfstandigheid, seksuele bevrijding en een gelijkwaardige maatschappelijke positie voor de vrouw waren toen de belangrijke thema’s.

Cairo voegde zich tijdens haar studie bij een vrouwenpraatgroep. Ze herkende zich echter niet in de onderwerpen die er besproken werden. Seksuele bevrijding en deelname van vrouwen aan hoger onderwijs en politiek klonken als een ver-van-mijn-bed-show voor een vrouw van kleur die te dealen had met vragen rond werk en huisvesting, om nog maar te zwijgen over het dagelijkse racisme waarmee ze geconfronteerd werd. Cairo zag in dat zij een dubbele strijd had om te voeren. 

Ondanks de gemeenschappelijke Nederlandse taal waren er namelijk ook veel cultuurverschillen tussen de Surinaamse en Nederlandse samenleving. Waar er in Suriname veel sociale controle bestond, was de Nederlandse samenleving erg individualistisch. Een alleenstaande Surinaamse moeder had in Nederland niemand om op terug te vallen. Werken was lastig als je niet op je familieleden of buurtgenoten kon rekenen om voor de kinderen te zorgen. Dit waren problemen waarvoor Cairo binnen de bestaande praatgroepen geen gehoor vond. De vraag naar oplossingen werd groter met de komst van grote aantallen Surinamers rond de onafhankelijkheid in 1975.

In 1979 richtte ze de praatgroep Jaba op vanuit haar eigen huiskamer. Onderwerpen als discriminatie en huiselijk geweld stonden er centraal. Interessant genoeg was de praatgroep niet exclusief voor vrouwen. Mannen waren ook welkom, mits de aanwezige vrouwen hier oké mee waren. De praatgroep bleek zo populair dat haar eigen huis al gauw te klein bleek. Ondertussen dacht Cairo ook na over hoe zij een grotere impact kon maken. Dit leidde tot de oprichting van de vereniging Surinaams Vrouwen Kollektief (SVK) op 20 september 1984.

Het Surinaams Vrouwen Kollektief

Het doel van het SVK  was de emancipatie en volwaardige participatie van de Surinaamse vrouw aan de Nederlandse samenleving, en het behartigen van hun belangen. Dit zou gebeuren op de volgende manieren:

1. Samenwerking, overleg en solidariteit tussen Surinaamse vrouwen en vrouwen van andere nationaliteiten bevorderen.
2. Het inzicht verruimen in de problemen en knelpunten van de samenleving door het verzamelen van documentatie en het verstrekken van informatie.
3. Het beleid bevorderen bij overheid, politieke-, levensbeschouwelijke en andere maatschappelijke organisaties, gericht op het volledig deelnemen van de Surinaamse vrouw aan de samenleving.

Vanaf het allereerste moment richtte het collectief zich tot álle Surinaamse vrouwen: Creoolse, Javaanse, Chinese, Hindostaanse én inheemse vrouwen. Deze bevolkingsgroepen leefden in Suriname behoorlijk langs elkaar heen, mede als gevolg van het Nederlandse koloniale beleid. Dat een vereniging als het SVK verschillende bevolkingsgroepen bij elkaar bracht en daar ook nog subsidie voor wist te krijgen was vrij opmerkelijk. Indertijd verliep subsidieverstrekking nog grotendeels langs etnische lijnen. 

Een eigen locatie vond het SVK in het Surinaams Vrouwencentrum Prefoeroe, dat op 8 maart 1986 zijn deuren opende aan de Doelstraat 255. Het vrouwencentrum deelden ze wel met andere vrouwengroepen en verenigingen zoals Sroejema, Swietie Roos, een Hindoestaanse dansgroep en een bureau dat cursussen Hindi verzorgde. Prefoeroe was het eerste Surinaamse vrouwenhuis in Nederland.

Het SVK werkte nauw samen met diverse vrouwengroepen die soms een heel andere achtergrond hadden. In de loop der tijd trok het collectief zelf ook vrouwen uit bijv. Soedan, Irak, Somalië en de Filipijnen. De strijd voor een volwaardige plek binnen de Nederlandse samenleving oversteeg nationale grenzen. 

De diversiteit van het SVK beperkte zich niet alleen tot de leden, ook de activiteiten waren divers. Het collectief organiseerde cursussen, sociaal-culturele activiteiten, en gaf voorlichting. Ook werden er regelmatig reizen naar het buitenland ondernomen, zoals naar het Europees Parlement in Straatsburg. Daarbij was vergroting van kennis en het opdoen van contacten een belangrijk doel. Het collectief organiseerde in Odeon ook een benefietconcert voor Zuid-Afrika en in 1989 startte een Zwarte Vrouwen Hulptelefoon, met een nummer dat vrouwen anoniem konden bellen. Ook stelde het collectief vragen bij het Sinterklaasfeest: waarom moest dat gevierd worden met een witte Sinterklaas en zwarte Pieten

Het archief van het Surinaams Vrouwen Kollektief

Het SVK werd in 2010 opgeheven, waarna de administratie aan het stadsarchief werd geschonken. Het SVK-archief bevat een verscheidenheid aan stukken, van bestuursnotulen, subsidieaanvragen en verslagen tot nieuwsbrieven, handgeschreven cursusinstructies en uitgeknipte krantenartikelen. Het archief geeft een unieke inkijk in een bewogen en onderbelicht hoofdstuk uit de Nederlandse geschiedenis en laat zien hoe we als samenleving enerzijds ver gekomen zijn, maar anderzijds nog steeds met dezelfde problemen worstelen. Maar bovenal is het archief bewijs van de strijd van een kleine groep moedige en gedreven vrouwen voor een rechtvaardigere samenleving.

Het gehele archief van het Surinaams Vrouwen Kollektief is zonder beperkingen voor ieder ter inzage in onze studiezaal.

De informatie in dit artikel is mede tot stand gekomen met hulp van Grace Stelk.